Khám phá hàng rào an ninh TÀN BẠO NHẤT THẾ GIỚI của bức tường Berlin - HRL#1

Đã sụp đổ cách đây hơn 3 thập kỷ, nhưng đến tận bây giờ bức tường Berlin vẫn giữ một vị trí quan trọng trong ký ức của nước Đức.

Là 1 điểm tham quan thu hút khách du lịch, 

Là một địa điểm sáng tạo nghệ thuật với các bức tranh đủ loại màu sắc, trường phái, vô cùng phong phú, bắt mắt.

Là chứng tích lịch sử quan trọng của thời kỳ chiến tranh lạnh. 

Nơi đây, từng không chỉ là biên giới tuyệt đối giữa 2 nửa Berlin, 2 nửa nước Đức, mà còn là biên giới giữa 2 phe: xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa. 

Ở bức tường này đã diễn ra hàng nghìn cuộc đào tẩu, hàng trăm người chết và bị thương, trở thành nỗi ám ảnh trong suốt những năm tháng mà nó tồn tại. Chỉ là một bức tường tại sao lại có sức mạnh và sự ảnh hưởng khủng khiếp đến vậy? Bấy lâu nay có lẽ không ít người đã lầm tưởng rằng bức tường Berlin này cũng giống như nhiều bức tường khác trên thế giới, nó đặc biệt chỉ là bởi vị trí của nó mà thôi. 

Hóa ra là bức tường Berlin trứ danh không đơn giản chỉ là một bức tường mà là cả một hệ thống biên giới phức tạp, được trang bị nhiều tầng an ninh cùng những biện pháp vũ trang tàn khốc nhất.

1. Tại sao Bức Tường Berlin Xuất Hiện.

Hãy thử tưởng tượng, một sáng đẹp trời thức dậy, thành phố quen thuộc của bạn bị chia cắt đột ngột bởi một bức tường. Công ty của bạn ở bên kia thành phố, và giờ bạn không thể qua đó làm việc nữa, anh hàng xóm mới hôm qua còn cười nói hỏi thăm nhau, giờ có lẽ sẽ không bao giờ được gặp lại nữa.

Bức tường Berlin thực sự đã hoàn thành tuyệt đối vai trò của một bức tường: đó là chia cắt, ngăn cách những khoảng không gian, mà cụ thể ở đây là Đông Đức và Tây Đức.

Cuộc sống ở Berlin trước khi bức tường được xây dựng vốn dĩ cũng đã rất kỳ lạ: từ 1 thành phố, tách làm 2. Bạn vẫn có thể chạy loanh quanh khắp thành phố dù bạn là người Đông Đức hay Tây Đức. 

Sau chiến tranh thế giới thứ 2, các nước đồng minh phe thắng cuộc xẻ nước Đức thành nhiều phần. Xô Viết chiếm đóng các phần phía Đông trong khi đó phía Tây thuộc về Mỹ, Anh và Pháp. Berlin tuy ban đầu hoàn toàn nằm trong khu vực của Liên Xô kiểm soát, nhưng sau các hiệp định YAlta và Potsdam, Berlin cũng bị chia cắt thành các vùng chiếm đóng 4 bên với phe xã hội chủ nghĩa ở phía Đông và phía Tây là của phe tư bản. Như vậy là Đông Đức và Tây Đức - 2 đất nước riêng biệt, với 2 thể chế hoàn toàn khác nhau, 2 đơn vị tiền tệ khác nhau được hình thành và chỉ cách nhau 1 con phố. 

Lúc này tuy nước Đức đã bị chia cắt, những bức tường Berlin vẫn chưa được dựng lên, cuộc sống của người dân bắt đầu có những xáo trộn nhất định. Các chuyến tàu vốn là phương tiện kết nối tất cả các vùng của thành phố Berlin nay phải có thêm những thông báo mới mang nội dung kiểu như: “Ga tiếp theo là điểm cuối cùng của vùng phía Đông Berlin”. 

Tuy nhiên thời điểm này, người dân ở hai bên Đông, Tây thành phố vẫn đi lại, di chuyển tự do giữa hai vùng. Và người dân đã tận dụng triệt để những lợi ích mà việc chia cắt này đem lại.

Rất nhiều người sống ở phía Đông nhưng lại chạy sang phía Tây làm việc, bởi đồng tiền của phía Tây có tỷ giá cao hơn nhiều. Thế nên việc sống ở phía Đông nhưng làm việc ở phía Tây khiến họ để ra được kha khá. Tương tự như vậy, nhiều người dân sinh sống ở Tây Berlin thường chạy sang phía Đông sử dụng các dịch vụ như cắt tóc, giặt là, vv vì giá của những dịch vụ này ở phía Đông rẻ hơn hẳn. 

Tuy vẫn có những sự giao lưu qua lại giữa hai nửa thành phố, nhưng hai bên lại đang phát triển theo những hướng trái ngược nhau hoàn toàn. 

Nếu như ở Tây Berlin, hàng loạt các nhà hàng, cửa hiệu nhanh chóng mọc lên với đủ những sản phẩm thương hiệu mới nhất của các nước phương Tây. Thì ở phía Đông mọi thứ có vẻ ảm đạm hơn, một vài con phố được xây dựng lại thành những đại lộ với những tòa nhà theo phong cách xã hội chủ nghĩa điển hình. 

Sự khác biệt này là kết quả từ sự định hướng khác nhau từ chính phủ 2 bên, nếu như Tây Đức lựa chọn phát triển kinh tế theo mô hình tự do thì Đông Đức lại trung thành với nền kinh tế chỉ huy, bao cấp, chỉ đẩy mạnh giao lưu kinh tế với các nước trong khối xã hội chủ nghĩa với nhau nhưng lại khép kín với bên ngoài. Tuy nhiên, sự giao thoa nghe có vẻ thú vị này giữa người dân 2 bên cũng không kéo dài được lâu.

2. Nước Đức chia hai nửa.

Vào ngày 13/8/1961, người dân Berlin thức dậy và ngạc nhiên chưa? Chính phủ Đông Đức đã đóng cửa biên giới. Để giải thích cho quyết định này, phía Đông Đức nói rằng họ đang ngăn chặn tình trạng chảy máu chảy máu chất xám vì có quá nhiều người, đặc biệt là tầng lớp tri thức đã chạy sang sinh sống và làm việc tại Tây Đức - nơi được đãi ngộ tốt hơn và cuộc sống tự do hơn. Và đây là là lúc bức tường Berlin cần phải xuất hiện.

Ban đầu, việc đóng cửa biên giới được quân đội thực hiện bằng cách dựng lên những hàng rào dây thép gai có người canh gác. Tuy nhiên việc bố phòng còn khá lỏng lẻo, thậm chí có những đoạn hàng rào thấp, dễ dàng nhảy qua. Nhưng tất nhiên, đây mới chỉ là tạm thời. Một bức tường ngăn cách chắc chắn và kiên cố ngay sau đó nhanh chóng được xây dựng bằng bê tông với phần trên được phủ kín bằng những cuộn dây thép gai quấn quanh những thanh sắt chữ Y - một hình ảnh rất quen thuộc của tường bao ở các nhà tù.

Tuy nhiên, việc xây dựng cũng cần mất nhiều thời gian, trong năm đầu tiên, mới chỉ có 10% chiều dài bức tường được xây dựng. Phần còn lại vẫn là các lớp hàng rào dây kẽm gai đan vào nhau.

Ngoài ra, có một điều khá đặc biệt là một số đoạn biên giới giữa 2 bên Đông - Tây lại cắt qua những tòa nhà, và thế là chính phủ Đông Đức tận dụng luôn những toà nhà này làm thành bức tường cực kỳ kiên cố. Họ xua hết dân ra ngoài và xây gạch bít kín tất cả các cửa sổ có thể trèo qa, hoặc nhìn sang phía bên kia thành phố.

Tuy nhiên, công cuộc bịt các lỗ cửa sổ này đôi khi cũng xảy ra những sơ suất, giữa hàng trăm chiếc cửa sổ bị xây kín, vẫn lọt lại một chiếc cửa sổ bị bỏ quên. Và điều này cũng dẫn đến một trong những cuộc đào tẩu nổi tiếng và thảm khốc ở bức tường Berlin mang tên Peter Fechter.

3. Cuộc đào tẩu của Peter Fechter.

Giống như nhiều gia đình Đức khác, gia đình Peter cũng bị chia cắt và không thể gặp lại nhau vì bức tường Berlin. Khát khao được đoàn tụ với em gái đang sinh sống và làm việc ở Tây Đức, Peter đã rủ đồng nghiệp của mình là Helmut làm một cuộc đào tẩu táo bạo qua bức tường Berlin.

Sau nhiều ngày quan sát, họ tìm thấy một chiếc cửa sổ còn sót lại chưa bị bịt kín, và đây chính là con đường họ chọn để tự giải thoát mình.

Tối ngày 17 tháng 8 năm 1962, hai người lẻn vào tòa nhà, từ cửa sổ họ nhìn thấy toàn cảnh bức tường Berlin với hàng rào dây thép gai, sau đó dải đất trống làm vùng đệm với lính canh và cuối cùng là bức tường bê tông kiên cố. Kế hoạch đào tẩu tuy táo bạo nhưng không có gì phức tạp, họ đơn giản là canh lúc lính canh lơ là, nhảy xuống từ cửa sổ, lao thật nhanh qua hàng rào thép gai và vùng đệm rồi vượt qua bức tường. Nghe thì đơn giản nhưng nếu họ bị lính canh phát hiện thì chắc chắn là sẽ ăn đạn và bỏ mạng. Bởi thời điểm này, những người lính canh được phép bắn hạ tất cả những ai cố tình vượt qua bức tường kể cả phụ nữ và trẻ em. Cuộc đào tẩu diễn ra chớp nhoáng trong vài phút. Helmut may mắn kịp vượt qua bức tường trước khi bị phát hiện và ăn đạn từ lính canh phòng Đông Đức nhưng Peter thì không.

Ngay khi đang nhảy lên bức tường, Peter trúng đạn vào lưng và ngã xuống phía Đông bức tường, vướng vào hàng rào dây thép gai ngay bên dưới. Peter đau đớn và rên rỉ kêu cứu nhưng lính Đông Đức bỏ mặc cậu. Sau khi vật lộn trong đau đớn và chảy máu trong hơn 1 tiếng đồng hồ, Peter đã không qua khỏi.

Sau khi chứng kiến sự kiện đau lòng này, người dân Tây Đức đã tiến hành nhiều cuộc biểu tình phản đối Đông Đức và bức tường Berlin, nhưng tất nhiên là không đem lại kết quả gì. Còn về phía Đông Đức, bài học lớn nhất mà học rút ra là phải củng cố hơn nữa sự vững chắc của bức tường Berlin. Nhiều biện pháp mới đã được áp dụng, việc sửa chữa, cơi nới bức tường diễn ra thường xuyên, liên tục, đồng thời mức độ an ninh xung quanh bức tường cũng được gia tăng nghiêm ngặt. Sau cả thập kỷ ròng rã nâng cấp bức tường, một phiên bản bất khả xâm phạm đã được chính quyền Đông Đức cho ra mắt vào khoảng những năm 70 của thế kỷ trước.

4. Những lớp hàng rào an ninh tàn khốc nhất.

Và đây là cách mà bức tường tai tiếng này đã hoạt động để chia cắt Berlin, chia cắt nước Đức một cách triệt để.

Từ phía Đông Đức, tất cả những gì mà người dân có thể nhìn thấy là một bức tường bê tông lạnh lẽo cao từ 2-3m. Ngay phía sau bức tường sẽ là những bàn chông bằng thép sắc nhọn, sẵn sàng cắm sâu vào lòng bàn chân những ai cả gan nhảy qua bức tường cao 3m kia. Ví dụ, bằng một kỹ năng đặc biệt nào đó hay sức mạnh tình bạn trỗi dậy giúp chúng ta có thể vượt qua một bức tường cao 3m cùng thảm thép gai ngay phía dưới thì chúng ta vẫn chưa thoát được mà còn phải đối mặt với một hàng rào tín hiệu. Ngay khi bạn chạm vào hàng rào này, báo động sẽ được kích hoạt đến các tháp canh. Tháp canh là các tháp cao, có lính gác 24/24. Mỗi tháp canh gồm 3-5 lính gác, được trang bị vũ trang và được phép nã đạn vào bất cứ ai cố gắng vượt qua bức tường.

Trong suốt những năm tồn tại bức tường Berlin, các cuộc đào tẩu diễn ra nhiều vô số kể với đủ các cách thức, hình thái, nhưng phổ biến nhất là liều mình leo qua hoặc dùng các loại xe. Và để chống lại các vụ đào tẩu bằng xe thì ngay sau hàng rào tín hiệu, chính quyền Đông Đức đã cho lắp đặt một dãy dài chướng ngại vật chống tăng - hay còn gọi là nhím chống tăng (tank trap). Các lớp bảo vệ vẫn chưa dừng lại ở đó. Tiếp sau là một con đường nhỏ, nơi dựng các tháp canh và cũng là nơi các lính gác thường xuyên đi tuần cùng chó nghiệp vụ, sẵn sàng phát hiện những nghi ngờ dù là nhỏ nhất, không cho bất cứ ai có cơ hội ẩn nấp hay lẩn trốn. Và nếu bằng một cách thần kỳ nào đó, chúng ta vượt qua được hết tất cả các tầng an ninh thì sẽ được đối mặt với một bức tường kiên cố nữa. Bên kia bức tường này chính là Tây Đức.

Khác với bức tường gạch và bê tông cũ kỹ, nham nhở, xây chắp vá phía bên Đông Đức, bức tường chốt chặn cuối cùng này được xây dựng chỉn chu bằng vật liệu mới, với bề mặt mịn phẳng, phía trên bức tường không để vuông thành sắc cạnh như những bức tường thông thường mà vê tròn. Chính quyền đông đức giải thích rằng 1 bức tường xây đẹp như vậy sẽ làm giảm cảm giác bị cầm tù, nhưng trên thực tế, việc xây dựng phẳng mịn cùng phần trên vê tròn như vậy sẽ làm tăng độ khó khi cố gắng trèo qua. Còn đối với phía Tây Đức, bức tường này trở thành địa điểm lý tưởng cho những họa sĩ đường phố. Bức tường trở thành một bức tranh khổng lồ với đủ loại nội dung và sắc màu sặc sỡ.

Theo thống kê vào năm 1989, hệ thống bức tường Berlin có chiều ngang dao động từ 30m - 500m tùy theo địa hình và tính phức tạp của địa phương.

41,91 km tường có chiều cao 3.60 m

58,95 km tường có chiều cao 3,40 m

68,42 km hàng rào bằng kim loại có chiều cao 2,90 m làm "vật cản trước"

161 km đường tuần tra có hệ thống chiếu sáng

113,85 km hàng rào có hệ thống báo động

186 tháp canh

31 cơ sở chỉ huy

Và tất cả nhân lực, vật lực khổng lồ này được đầu tư chỉ để phục vụ duy nhất một mục đích: ngăn cản triệt để những cuộc đào tẩu, vượt tường từ Đông Đức sang Tây Đức.

Hóa ra, đây mới thực sự là bức tường Berlin.

"Người khác ngộ nhận, Bạn hiểu tường tận."